صندوق بین‌المللی پول: توکن‌سازی؛ فرصت همراه با تهدید!

صندوق بین‌المللی پول (IMF) روز پنجشنبه هشدار داد که «توکنایز کردن» (Tokenization) یا همان فرآیند انتقال دارایی‌های مالی به یک محیط بلاک‌چینی، می‌تواند بازارها را سریع‌تر و ارزان‌تر کند، اما در عین حال ممکن است آن‌ها را در برابر شوک‌ها آسیب‌پذیرتر سازد.

«توبیاس آدریان»، رئیس بخش بازارهای پولی و سرمایه صندوق بین‌المللی پول، در یک پست وبلاگی نوشت:

اصطکاک‌ها [و کندی‌های اداری] از بین می‌روند، اما پشتوانه‌ها (ضربه‌گیرها) نیز همراه با آن‌ها ناپدید می‌شوند!

توکنایز کردن در واقع نمایانگر دارایی‌های مالی مانند سهام، اوراق قرضه و سپرده‌های بانکی روی دفاتر کل دیجیتال مشترک (بلاک‌چین) است. در این فناوری، قراردادهای هوشمند (Smart contracts) معاملات را انجام می‌دهند، مالکیت را منتقل می‌کنند و پرداخت‌ها را بسیار سریع‌تر از سیستم مالی سنتی (TradFi) که ممکن است روزها به طول بینجامد، پردازش می‌کنند.

در سیستم مالی سنتی، یک معامله انجام، پایاپای (کلر)، تسویه و تطبیق داده می‌شود و هر مرحله توسط یک نهاد متفاوت مدیریت می‌گردد. در این حالت ممکن است دو روز یا بیشتر طول بکشد تا فروشنده پول را دریافت کند و خریدار صاحب سهام شود. اما برای یک دارایی توکنایزشده، این فرآیند تنها چند ثانیه زمان می‌برد.

آدریان گفت:

وقتی یک دارایی توکنایزشده دست‌به‌دست می‌شود، قراردادهای هوشمند می‌توانند معاملات را اجرا کنند، مالکیت را انتقال دهند و پرداخت‌ها را به طور هم‌زمان انجام دهند؛ آن هم همگی روی یک دفتر کل مشترک. فرآیندهایی که زمانی نیازمند روزها کار پایاپای و تطبیق حساب بودند، اکنون در چند لحظه تکمیل می‌شوند.

این فناوری مزایای دیگری نیز دارد. توکنایز کردن به اشکال مختلف پول دیجیتال، مانند سپرده‌های بانکی توکنایزشده، استیبل‌کوین‌های وابسته به ارزهای فیات (ملی) و ذخایر توکنایزشده بانک‌های مرکزی اجازه می‌دهد تا به طور یکپارچه به عنوان دارایی‌های تسویه حساب روی یک دفتر کل واحد عمل کنند. همچنین این امکان را فراهم می‌کند تا دارایی‌های باکیفیت به سرعت در پلتفرم‌های مختلف به عنوان وثیقه به کار گرفته شوند.

اما تمام این موارد بدون ریسک نیستند.

خطر پنهان

آدریان نوشت تاخیرهایی که توکنایز کردن آن‌ها را از بین می‌برد، صرفاً ناکارآمدی سیستم نیستند. این تاخیرها به بانک‌ها، نهادهای ناظر و مدیران ریسک زمان می‌دهند تا مشکلات را قبل از همه‌گیر شدن شناسایی و مهار کنند.

اگر این سپر دفاعی (ضربه‌گیر) حذف شود، یک شوک بازاری، یک خطای کدنویسی یا موج ناگهانی از فروش‌های خودکار می‌تواند پیش از آنکه کسی بتواند مداخله کند، در سراسر سیستم موج ایجاد کرده و پخش شود.

او نوشت:

نیاز به نقدینگی در لحظه (به صورت آنی) شکل می‌گیرد، درخواست‌های تودیع وثیقه (کال مارجین) می‌توانند خودکار شوند و خرابی‌ها و ورشکستگی‌ها می‌توانند سریع‌تر از آنچه موسسات یا ناظران بتوانند به آن پاسخ دهند، سرایت کنند. ریسک‌هایی که در گذشته توسط ترازنامه موسسات فردیِ پشت یک معامله تحمل می‌شد، به طور فزاینده‌ای در پلتفرم‌ها و کدهایی که این معاملات را هدایت می‌کنند، متمرکز می‌شوند.

آدریان همچنین به «ریسک تمرکز» اشاره کرد. فرآیند توکنایز کردن تمایل دارد فعالیت‌ها را به سمت پلتفرم‌های کمتر اما بزرگ‌تر سوق دهد. او هشدار داد:

وقتی زیرساخت به هاب مرکزی تبدیل می‌شود، نقص در حاکمیت و مدیریت آن به یک بحران سیستمی [برای کل شبکه] تبدیل خواهد شد.

او در خصوص امنیت سایبری نیز هشدار داد که یکپارچه‌سازی امور روی دفاتر کل مشترک، «اهمیت تاب‌آوری عملیاتی، امنیت سایبری و مدیریت بحران را دوچندان می‌کند.»

عقب ماندن قوانین و مقررات

شاید بزرگ‌ترین نگرانی این باشد که چارچوب‌های مقرراتی حاکم بر امور مالی جهانی برای جهانی کندتر ساخته شده‌اند و همگام با سرعت توکنایز کردن پیش نمی‌روند.

آدریان نوشت:

فعالان بازار باید بدانند که آیا سوابق توکنایزشده نشان‌دهنده مالکیت قطعی و نهایی هست یا خیر، آیا قطعیت تسویه حساب به رسمیت شناخته می‌شود و قوانین کدام حوزه قضایی اعمال می‌گردد. بدون وجود شفافیت، توکنایز کردن به صورت پراکنده و حاشیه‌ای باقی خواهد ماند.

به ویژه برای اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه، جریان‌های مالی فرامرزی خطر «حرکات بی‌ثبات سرمایه، جایگزینی سریع ارز [ملی با ارزهای دیجیتال] و فرسایش حاکمیت پولی» را افزایش می‌دهد.

منبع: Coindesk