گروهی از پژوهشگران راهکاری برای خصوصی‌تر کردن پرداخت‌های بیت کوین ارائه کرده‌اند که به تغییر قوانین شبکه نیاز ندارد. این طرح در شرایطی مطرح شده است که ارزهای دیجیتال متمرکز بر حریم خصوصی، به‌ویژه زی‌کش (Zcash)، بار دیگر مورد توجه سرمایه‌گذاران قرار گرفته‌اند.
مقاله‌ای با عنوان «بیت‌کوین محافظت‌شده» (Shielded Bitcoin) که روز پنجشنبه توسط کلارا شیکلمن (Clara Shikhelman)، میخائیل کوماروف (Mikhail Komarov) و آلکسی موسکوین (Aleksei Moskvin) از شرکت رمزنگاری [alloc] init منتشر شد، از طراحی پرداخت‌های رمزنگاری‌شده مورد استفاده در زی‌کش الهام گرفته است.
در سیستم پیشنهادی، ارزش بر مبنای بیت کوین در قالب رکوردهای رمزنگاری‌شده‌ای به نام «نوت» (Note) نگهداری می‌شود. هنگام خرج کردن یک نوت، نشانه‌ای عمومی منتشر می‌شود که نشان می‌دهد آن نوت قبلاً استفاده شده است. در کنار آن نیز یک اثبات ریاضی ارائه می‌شود تا مشخص شود فرستنده مالک دارایی بوده و بیت‌کوین جدیدی ایجاد نکرده است. با این روش، مبلغ تراکنش، فرستنده و گیرنده برای عموم مخفی باقی می‌مانند.
بلاک‌چین زی‌کش این اثبات‌ها را به‌صورت مستقیم بررسی می‌کند؛ اما در طرح بیت‌کوین محافظت‌شده، داده‌های انتقال روی شبکه بیت‌کوین منتشر می‌شوند و بررسی صحت آن‌ها به نرم‌افزارهای جداگانه‌ای سپرده می‌شود که هر فردی می‌تواند آن‌ها را اجرا کند. بنابراین ممکن است یک تراکنش بیت‌کوین در شبکه تأیید شود، اما پرداخت خصوصی ثبت‌شده درون آن در بررسی‌های Shielded Bitcoin رد شود.
چرا حریم خصوصی بیت‌کوین اهمیت بیشتری پیدا کرده است؟
حریم خصوصی طی ماه‌های اخیر به یک نگرانی عملی تبدیل شده است؛ زیرا توسعه‌دهندگان تلاش می‌کنند ارزهای دیجیتال را برای پرداخت حقوق، پرداخت‌های تجاری و هزینه‌های روزمره کاربردی‌تر کنند. تراکنش‌های عادی بیت‌کوین مبلغ و آدرس‌ها را به‌صورت دائمی در معرض دید قرار می‌دهند. اگر یک آدرس به یک شرکت یا فرد مشخص مرتبط شود، ردیابی سایر پرداخت‌های مرتبط با آن آدرس نیز آسان‌تر خواهد شد.
اتریوم (Ethereum) نیز در حال بررسی پیشنهادی برای ایجاد یک استخر خصوصی مشترک است که به کاربران اجازه می‌دهد اتر و سایر توکن‌ها را بدون افشای عمومی جزئیات پرداخت جابه‌جا کنند. نویسندگان این طرح، پرداخت حقوق، مدیریت خزانه و کمک‌های مالی را از جمله کاربردهایی می‌دانند که تراکنش‌های کاملاً عمومی نمی‌توانند به‌خوبی از آن‌ها پشتیبانی کنند.
زی‌کش چگونه کار می‌کند؟
زی‌کش به کاربران اجازه می‌دهد بین پرداخت‌های شفاف و پرداخت‌های محافظت‌شده انتخاب کنند. در پرداخت‌های شفاف، آدرس‌ها و مبالغ عمومی هستند؛ اما در پرداخت‌های محافظت‌شده، این اطلاعات رمزنگاری می‌شوند.
بر اساس محاسبات با استفاده از داده‌های ZecStats، استخرهای محافظت‌شده زی‌کش تا روز جمعه حدود ۴.۹ میلیون واحد ZEC را در خود جای داده بودند که نسبت به ۳۰ ژوئیه ۱۴ درصد افزایش نشان می‌دهد. این میزان تقریباً معادل ۲۹ درصد از کل کوین‌های صادرشده است و پس از رشد اخیر قیمت، ارزشی در حدود ۷.۸ میلیارد دلار دارد.
زی‌کش هفته گذشته حدود ۶۳ هزار تراکنش محافظت‌شده ثبت کرد که شلوغ‌ترین هفته این شبکه برای انتقال‌های خصوصی از سال ۲۰۲۲ محسوب می‌شود و چهارمین رکورد بالای تاریخ آن است. حجم انتقال گزارش‌شده در کل شبکه نیز از ۲۳ میلیارد دلار فراتر رفت که بیشترین رقم هفتگی از سال ۲۰۲۱ و دومین رکورد بزرگ تاریخ زی‌کش به شمار می‌رود.
زی‌کش در پی این آمارها هم سرمایه‌گذاران و هم توجه بیشتری را به خود جلب کرده است. تا اوایل سپتامبر، قیمت ZEC طی یک سال بیش از ۲۳۰۰ درصد افزایش یافته و از مرز ۱۰۰۰ دلار عبور کرده بود. این رشد روز چهارشنبه ادامه یافت و قیمت ZEC از ۱۶۰۰ دلار نیز فراتر رفت.
ارتباط این ایده با زی‌کش به سال‌ها قبل بازمی‌گردد. در سال ۲۰۱۳، طرح Zerocoin به‌عنوان راهکاری برای افزودن قابلیت‌های حریم خصوصی به بیت‌کوین پیشنهاد شد. تحقیقات بعدی با نام Zerocash در نهایت به توسعه زی‌کش منجر شد؛ ارز دیجیتالی که در سال ۲۰۱۶ به‌عنوان شبکه‌ای مستقل راه‌اندازی شد.
بیت‌کوین محافظت‌شده چگونه کار خواهد کرد؟
در طرح Shielded Bitcoin، داده‌های انتقال رمزنگاری‌شده روی شبکه بیت‌کوین ذخیره می‌شوند. به این ترتیب کاربران می‌توانند با استفاده از کلیدهای کیف پول خود، پرداخت‌های پذیرفته‌شده را از روی سوابق عمومی شبکه بازسازی کنند.
همچنین کلیدهای مشاهده جداگانه‌ای در نظر گرفته شده‌اند که به کاربران اجازه می‌دهند تراکنش‌های خود را در اختیار حسابدار یا حسابرس قرار دهند، بدون اینکه امکان خرج کردن دارایی‌هایشان را نیز در اختیار آن فرد قرار دهند.
پرسش‌های بی‌پاسخ درباره طرح
مشخصات ۵۶ صفحه‌ای این طرح توضیح نمی‌دهد که بیت‌کوین‌های معمولی چگونه وارد این سیستم می‌شوند یا هنگام برداشت، چگونه از آن خارج خواهند شد. نویسندگان اعلام کرده‌اند که سازوکارهای مربوط به این بخش را در مقاله‌ای جداگانه و با استفاده از فناوری PIPEs بررسی خواهند کرد. این فناوری برای قفل کردن کلید امضای بیت‌کوین تا زمان برآورده شدن شرایط مشخص طراحی شده است.
ادعای نویسندگان درباره حفظ کنترل کاربران بر دارایی‌هایشان، انتقال‌های داخل این سیستم را پوشش می‌دهد و به‌صراحت شامل واریز و برداشت نمی‌شود.
این موارد در همین حال با انتقاد برخی توسعه‌دهندگان و حامیان زی‌کش مواجه شده است.
مرت ممتازت (Mert Mumtaz)، یکی از بنیان‌گذاران شرکت هلیوس (Helius) که زیرساخت‌های مورد استفاده توسعه‌دهندگان سولانا (Solana) را ارائه می‌کند و از حامیان زی‌کش است، این طرح را در شبکه اجتماعی X یک «دفترکل مصنوعی با مصالحه‌های قابل‌توجه» توصیف کرد.
او به وجود یک «راه‌اندازی مورد اعتماد» (Trusted Setup) و همچنین نبود ناشناس‌سازی کارمزد اشاره کرد؛ مسئله‌ای که به این معناست که کیف پول بیت‌کوینی که برای انتشار یک انتقال خصوصی هزینه پرداخت می‌کند، همچنان می‌تواند قابل مشاهده باشد.
او همچنین نبود سازوکار واریز و برداشت را مورد انتقاد قرار داد و نوشت که هیچ «سازوکار درون‌پروتکلی برای ورود یا خروج بیت‌کوین واقعی» وجود ندارد و در نتیجه کاربران در واقع با دارایی‌های مصنوعی سروکار خواهند داشت.
ممتازت در عین حال از تلاش پژوهشگران استقبال کرد و گفت این حوزه به سال‌ها تحقیق و توسعه بیشتر نیاز خواهد داشت.
شرکت سایفرپانک (Cypherpunk)، که در زمینه نگهداری و استخراج زی‌کش فعالیت می‌کند، نیز از این تحقیق استقبال کرد؛ هرچند آن را رقیبی برای شبکه فعلی زی‌کش نمی‌داند. این شرکت اعلام کرد که حریم خصوصی زمانی بهترین عملکرد را دارد که در لایه پایه شبکه ساخته شود. به گفته این شرکت، عدم نیاز به تغییر بیت‌کوین بزرگ‌ترین مزیت این طراحی است و در عین حال بزرگ‌ترین نقطه ضعف آن نیز محسوب می‌شود.
این شرکت همچنین تأکید کرد که افزایش حریم خصوصی در بیت‌کوین می‌تواند برای همه مفید باشد.
شرکت init نیز برخی از این محدودیت‌ها را پذیرفته است. طراحی مرجع مورد استفاده در مقاله به یک سازوکار رمزنگاری نیاز دارد که امنیت آن به این وابسته است که دست‌کم یکی از مشارکت‌کنندگان صادقانه عمل کند.
زمان‌بندی انتقال‌ها و پرداخت کارمزدها نیز همچنان قابل مشاهده خواهد بود. همچنین توسعه یک روش کارآمد برای کیف پول‌های سبک به‌منظور بررسی تاریخچه بازسازی‌شده پرداخت‌ها، به‌عنوان یکی از اقدامات آینده معرفی شده است.
کوماروف تخمین زده است که حجم یک انتقال خصوصی حدود ۷۰۰ بایت مجازی (vByte) باشد، در حالی که یک تراکنش معمولی بیت‌کوین بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ بایت مجازی حجم دارد. در نتیجه، با فرض یکسان بودن نرخ کارمزد، کارمزد پرداخت به ماینرها تقریباً چهار برابر بیشتر خواهد بود.
تا روز جمعه، هیچ تاریخی برای راه‌اندازی این سیستم اعلام نشده است.
منبع: Coindesk
