امور مالی هزار سال است که تلاش میکند ثروت را بهصورت مجازی جابهجا کند. اما هر بار مهندسان روشی سریعتر و امنتر برای انتقال سرمایه ابداع میکنند، عوامل مخرب با بردارهای حملهای جدید و گاه بسیار پیچیده پاسخ میدهند.
بیش از ۵۰ سال است که سیستم پیامرسانی توسعهیافته توسط جامعهٔ جهانی ارتباطات مالی بینبانکی (سوئیفت)، زیرساخت غالب برای تسویهحسابهای فرامرزی بوده و روزانه حدود ۵ تریلیون دلار را هدایت میکند. با این حال، این سازمان متعلق به بانکها با فشارهایی برای افزایش سرعت، کاهش هزینه و رقابت با تعداد فزایندهٔ رقبای بلاکچینی مواجه است و ناچار به تحول است.
در سالهای اخیر، استیبلکوینها و سپردههای توکنشده بهعنوان «سوئیفتکُش»های بالقوه ظهور کردهاند؛ عبارتی که در سال ۲۰۱۷ در تحلیلی از Brave New Coin دربارهٔ ریپل، یک بلاکچین طراحیشده برای تراکنشهای فرامرزی، ابداع شد. سوئیفت تقریباً ۹ سال طول کشید تا پاسخ دهد. همین ماه گذشته، این سازمان از یک دفترکل بلاکچینی رونمایی کرد و اندکی پس از آن، اچاسبیسی و استاندارد چارترد اولین تراکنش زنده را انجام دادند که در عرض چند ثانیه تسویه شد، نه چند روز.
الهامبخش احتمالی سوئیفت
در قرن هشتم میلادی، بازرگانان مسلمان که کالاها را بین بغداد، قاهره و شبهقارهٔ هند جابهجا میکردند، با مشکلی روبهرو بودند. حمل فیزیکی طلا خطرناک بود و راهزنان در کمین قربانیان بودند. هیچ تعداد محافظ مسلح نمیتوانست این مشکل را حل کند.
پس آنان شبکهای از کارگزاران به نام حوالهدار ایجاد کردند که ارزش را از طریق اعتماد و یک کلمهٔ رمز بهجای پول فیزیکی منتقل میکردند. یک بازرگان پول نقد را به حوالهداری در بغداد میداد و طرف مقابل همان مبلغ را در قاهره دریافت میکرد. یک بازرگان در بغداد میتوانست امپراتوری تجاری از قاهره تا کلکته بسازد، بدون آنکه حتی یک سکه بهطور بینالمللی جابهجا شود.
سپس سُفتجه (suftaja) پدید آمد که کد مخفی و کارگزار را با یک پیام رمزگذاریشده روی کاغذ جایگزین کرد. تا قرن سیزدهم، فلورانس و ونیز ایدهای مشابه داشتند. براتهای مبادله آنان ثروت را در سراسر اروپا جابهجا میکرد، بدون آنکه سکهای در هیچ جادهای حرکت کند.
سپس بانکداران زرگر لندن در قرن هفدهم آمدند. رسیدهایی که برای سپردههای طلا صادر میکردند، بهعنوان پول کاغذی در گردش بود. این روش کار میکرد تا زمانی که تعداد زیادی از مردم یکباره درخواست بازپسگیری طلای خود را کردند که نخستین فرار بانکی و نوع جدیدی از ریسک را رقم زد.
سپس حباب دریای جنوب در سال ۱۷۲۰ رخ داد، یکی از اولین کلاهبرداریهای مالی بزرگ با استفاده از اسناد کاغذی. سهام شرکتی با هیچ دارایی واقعی به سرمایهگذاران فروخته شد. کاغذ جایگزین طلا شد و سفتهبازی و کلاهبرداری جایگزین دزدی شد.
در اوایل قرن نوزدهم، بانکهای مرکزی و بانکداری کارگزاری تأسیس شدند. بانکها از طریق حسابهای کارگزاری با یکدیگر تسویه میکردند که نوع جدیدی از ریسک را ایجاد کرد. اگر یکی از کارگزاریها ورشکست میشد، بقیه نیز سقوط میکردند.
یک گام به عقب
پس از آنکه اروپا پنج قرن را صرف یادگیری جابهجایی پول کرد، استعمار قارهٔ آمریکا سیستمها را به عقب برگرداند. وقتی مهاجران به سمت غرب و به سرزمینهایی بدون بانک حرکت کردند، جابهجایی فیزیکی پول بازگشت و راهزنان نیز بازگشتند. حتی زمانی که بانکها تأسیس شدند، انتقال وجوه در سراسر قاره خطرناک بود.
ولز فارگو و همتایانش با کالسکههای پستی و محافظان مسلح پاسخ دادند، اما این کافی نبود. کالسکههای پستی این بانک بین سالهای ۱۸۷۰ تا ۱۸۸۴ تقریباً ۳۵۰ بار مورد سرقت قرار گرفتند و ۱۲۹ بار دیگر بین سالهای ۱۸۷۵ تا ۱۹۰۳ در آریزونا مورد حمله واقع شدند. جسی جیمز در سال ۱۸۷۳ قطاری را در آیووا از ریل خارج کرد. باچ کسیدی در سال ۱۸۹۹ یک واگن اکسپرس را در وایومینگ منفجر کرد.جابهجایی پول بازگشته بود و خطرات نیز بازگشته بودند.
مرز وحشی آمریکا تنها زمانی از شر محافظان مسلح خلاص شد که پول بهجای انتقال فیزیکی، در نیمهٔ دوم قرن نوزدهم بهصورت تلگرافی ارسال شد.
سه میلیارد نفر هنوز از پول نقد استفاده میکنند. ریکاردو سالیناس میداند چرا. گروه الکترا در مکزیکوسیتی که متعلق به اوست، نزدیک به ۳۰ سال است که در حوزهٔ حوالهها فعالیت میکند. این گروه هر هفته ۵۰۰ میلیون دلار اسکناس پزوس را از طریق فروشگاههای خردهفروشی پرداخت میکند که نیمی از حوالههای آمریکا به مکزیک را تشکیل میدهد.
او گفت:
در مکزیک، ۸۰٪ تمام حوالهها بهصورت نقدی پرداخت میشود، زیرا فرستندگان و گیرندگان اینگونه میخواهند. اگر میخواهید حواله پرداخت کنید، باید پول لازم برای پرداخت آن را داشته باشید.
پول نقد بهصورت ایمن در فروشگاه نمیماند. مهاجرانی که حواله میفرستند یا دریافت میکنند، مرتباً هدف مجرمان قرار میگیرند و در مسیر دفاتر انتقال یا پس از دریافت وجوه، مورد سرقت قرار میگیرند. خطر فیزیکی که حوالهدار در بغداد قرن هشتم از بین برده بود، هرگز از آسیبپذیرترین جابهجاکنندگان پول در جهان دور نشده است.
عصر دیجیتال
پیامرسانی بینبانکی در سال ۱۹۷۷ گامی به جلو برداشت، زمانی که سوئیفت با ۵۱۸ بانک در ۲۲ کشور راهاندازی شد. طی سه دهه، به ۱۱,۵۰۰ مؤسسه در ۲۰۰ کشور رسید.
جک پودروین، رئیس استراتژی داراییهای دیجیتال سوئیفت، گفت:
معادل تولید ناخالص داخلی جهان هر دو تا سه روز یکبار از شبکهٔ ما عبور میکند. اما همچنان هر تراکنش بین ۱ تا ۴ درصد هزینه دارد و تسویه آن یک تا پنج روز کاری طول میکشد.
با این حال، هیچ راهزنی نمیتوانست به آن دست یابد، حداقل نه بهطور مستقیم. در سرقت بانک بنگلادش در سال ۲۰۱۶، مهاجمان از سیستمهای بانکی بهخطرافتاده برای ارسال پیامهای جعلی استفاده کردند و ۸۱ میلیون دلار دزدیدند. سوئیفت اعلام کرد که حمله خارج از شبکهٔ آن رخ داده است.
سپس بلاکچین آمد که روشی سریعتر و ارزانتر برای انتقال داراییها ارائه میداد. با این حال، عوامل مخرب راههایی برای بهرهبرداری مستقیم و غیرمستقیم از آن یافتهاند.
کلاهبرداریهای مهندسی اجتماعی روشهای غیرمستقیم برای هدفگیری کاربران و پروژههای ارز دیجیتال هستند و رو به افزایش میباشند. بایبیت (Bybit) نمونهای نادر از کلاهبرداری مستقیم و غیرمستقیم است. این حمله با مهندسی اجتماعی آغاز شد که به یک بهرهبرداری فنی منجر گردید. به گفتهٔ چین آنالیسیس، سارقان سایبری وابسته به کرهٔ شمالی سال گذشته حدود ۲ میلیارد دلار ارز دیجیتال دزدیدند که حدود ۱.۵ میلیارد دلار آن از بایبیت بود.
بسیاری از بلاکچینها خارج از سیستم مالی سنتی فعالیت میکنند. در واقع، بسیاری از آنها بهطور خاص برای دور زدن آن توسعه یافتهاند. به گفتهٔ بانک نیویورک ملون، استیبلکوینها، توکنهای متصل به ارزهای فیات که اغلب برای انتقال ارزش بهصورت بینالمللی استفاده میشوند، تا سال ۲۰۳۰ میتوانند به بازاری ۳.۷ تریلیون دلاری تبدیل شوند. سیتیگروپ پیشبینی میکند که اوراق بهادار توکنشده، روش دیگری برای انتقال داراییها در سراسر مرزها، تا سال ۲۰۳۰ به ۵.۵ تریلیون دلار برسد.
منبع: Coindesk
