یک سال پس از بزرگ‌ترین رویداد لیکویید شدن دارایی‌ها در تاریخ بازار رمز ارزها، وضعیت نقدینگی بازار تصویری دوگانه را نشان می‌دهد. دفتر سفارش‌های بیت کوین و اتریوم اکنون نقدینگی بیشتری نسبت به روز سقوط بازار یا ابتدای سال جاری دارند؛ اما توکن های کوچک‌تر و معاملات اسپات هنوز نتوانسته‌اند چنین روندی را تجربه کنند.
چند روز پس از ثبت رکورد تاریخی بالاتر از ۱۲۶ هزار دلار، قیمت بیت کوین در صبح روز ۱۰ اکتبر ۲۰۲۵ (۱۸ مهر ۱۴۰۴) به حدود ۱۲۲ هزار و ۶۰۰ دلار کاهش یافت. چند ساعت بعد، قیمت این رمز ارز به زیر ۱۰۵ هزار دلار سقوط کرد. بخش زیادی از این ریزش در عرض چند دقیقه و در جریان معاملات کم‌حجم عصر جمعه به وقت آمریکا رخ داد؛ زمانی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، از اعمال تعرفه ۱۰۰ درصدی بر واردات چین خبر داد. در مجموع، بیش از ۱۹ میلیارد دلار از موقعیت‌های معاملاتی اهرمی تنها در یک روز لیکویید شد.
برای بررسی میزان بهبود بازار از آن زمان تاکنون، بخش پژوهشی کوین‌دسک (CoinDesk Research) عمق بازار را در صرافی‌های متمرکز بزرگ و در چهار مقطع زمانی مقایسه کرده است: اول ژانویه ۲۰۲۵ (۱۲ دی ۱۴۰۳)، دهم اکتبر ۲۰۲۵ (۱۸ مهر ۱۴۰۴)، اول ژانویه ۲۰۲۶ (۱۱ دی ۱۴۰۴) و هفته جاری. عمق بازار به ارزش سفارش‌های خرید و فروشی گفته می‌شود که در نزدیکی قیمت فعلی ثبت شده‌اند. هرچه دفتر سفارش‌ها عمیق‌تر باشد، بازار می‌تواند حجم بیشتری از معاملات بزرگ را بدون تغییر شدید قیمت جذب کند.
دفتر سفارش‌های بیت کوین اکنون عمیق‌تر از هر یک از مقاطع زمانی پیشین بررسی‌شده است. در هفتم اکتبر، حدود ۱۱.۷ میلیون دلار سفارش در محدوده یک درصدی قیمت بیت‌کوین قرار داشت. این رقم تقریباً ۷۵ درصد بیشتر از روز سقوط بازار در یک سال قبل است. همچنین، عمق بازار از حدود ۹ میلیون دلار در ابتدای سال جاری و ۶.۹ میلیون دلار در ابتدای سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است.
این رشد صرفاً ناشی از تغییر قیمت نیست. بیت‌کوین اکنون حدود یک‌سوم ارزان‌تر از پیش از سقوط بازار معامله می‌شود؛ بنابراین، افزایش عمق بازار برحسب دلار نشان می‌دهد که بازارسازها سرمایه بیشتری را وارد بازار کرده‌اند، نه اینکه صرفاً ارزش دلاری کوین‌ها تغییر کرده باشد.
بخش عمده این بهبود در محدوده نزدیک به قیمت فعلی رخ داده است؛ جایی که بازارسازها بیشترین فعالیت را دارند و سفارش‌های خود را ثبت می‌کنند. در فاصله پنج درصدی از قیمت، عمق بازار حدود ۲۴ میلیون دلار است که تقریباً با سطح ژانویه ۲۰۲۵ برابری می‌کند.
بهبود وضعیت اتریوم از برخی جنبه‌ها حتی چشمگیرتر بوده است. عمق دفتر سفارش‌های این رمزارز در محدوده نیم درصدی قیمت، از زمان سقوط بازار تاکنون بیش از دو برابر شده و به حدود ۴.۲ میلیون دلار رسیده است. این رقم در محدوده یک درصدی نیز با رشدی حدود ۷۵ درصدی به تقریباً ۵.۳ میلیون دلار رسیده و از هر دو مقدار ثبت‌شده در ماه ژانویه بیشتر است.
ساکشم دیوان (Saksham Diwan)، پژوهشگر بازار مالی، در این‌باره گفت:
افزایش عمق بازار رمز ارزهای بزرگ واقعی است و ناشی از تغییر قیمت نیست؛ بلکه نشان‌دهنده ورود سرمایه واقعی است.
دفتر سفارش‌های بازسازی‌شده بازار در همین هفته با نخستین آزمون جدی خود روبه‌رو شد. هم‌زمان با افت بازار، عمق یک‌درصدی سفارش‌های بیت کوین بین هفتم و هشتم اکتبر حدود ۱۲ درصد کاهش یافت. در اتریوم نیز نقدینگی در نزدیک‌ترین محدوده به قیمت اندکی افت کرد، هرچند حجم سفارش‌ها در فاصله‌های دورتری از قیمت افزایش یافت.
آلت کوین‌ها از روند بهبود بازار عقب مانده‌اند
وضعیت آلت کوین‌ها کاملاً متفاوت است. طبق سبد آلت کوین‌های بررسی‌شده، عمق بازار برحسب دلار در اول ژانویه ۲۰۲۵ به بیشترین میزان خود رسیده بود و از آن زمان در تمام مقاطع بررسی‌شده کاهش یافته است.
عمق بازار آلت کوین‌ها در فاصله پنج درصدی از قیمت، از ابتدای سال ۲۰۲۵ حدود یک‌سوم کاهش یافته و اکنون به تقریباً ۲ میلیون دلار رسیده است. در محدوده نزدیک‌تر به قیمت، یعنی یک درصد، این شاخص حدود یک‌ششم افت کرده است.
اگر عمق بازار برحسب تعداد توکن‌ها اندازه‌گیری شود، وضعیت آلت‌کوین‌ها بهتر به نظر می‌رسد. این شاخص در ابتدای سال جاری میلادی به اوج رسید و از آن زمان تنها اندکی کاهش یافته است. بااین‌حال، تحلیلگران معتقدند این بهبود ظاهری عمدتاً نتیجه افت قیمت توکن‌ها است و کاهش مداوم سرمایه واقعی اختصاص‌یافته به بازار را پنهان می‌کند.
کاهش حجم معاملات اسپات
حجم معاملات اسپات نیز هنوز بهبود قابل‌توجهی نداشته است. بر اساس داده‌های کوین‌دسک ریسرچ، میانگین حجم هفتگی معاملات اسپات در صرافی‌های متمرکز طی چهار هفته منتهی به ۲۷ سپتامبر (۵ مهر ۱۴۰۵) حدود ۲۷۹ میلیارد دلار بوده است. این رقم تقریباً دوسوم کمتر از حجم ۸۰۱ میلیارد دلاری معاملات در هفته سقوط بازار است.
فعالیت معاملاتی در ماه اوت به پایین‌ترین سطح خود رسید و حجم هفتگی معاملات به حدود ۱۳۵ میلیارد دلار کاهش یافت. از آن زمان، این میزان تقریباً دو برابر شده است؛ بااین‌حال، همچنان فاصله زیادی با سطح معاملات در زمان سقوط بازار دارد.
این وضعیت چه معنایی برای بازار رمزارزها دارد؟
نقدینگی بازار رمزارزها در عرض چند ساعت و در دهم اکتبر ۲۰۲۵ از بین رفت. پرسش اصلی این بود که سرمایه‌ها پس از آرام شدن شرایط به کدام بخش بازار بازمی‌گردند.
جاشوا دِ ووس (Joshua de Vos)، مدیر بخش پژوهش کوین‌دسک، در این‌باره گفت:
یک سال پیش نوشتیم که نقدینگی بازار پایین و پراکنده است و مشخص نیست پس از فروکش کردن آشفتگی، سرمایه‌ها به کدام بخش منتقل خواهند شد. اکنون پاسخ این پرسش را می‌دانیم: بیت‌کوین و اتریوم.
او افزود که بازارسازها بار دیگر به سمت رمزارزهای بزرگ بازگشته‌اند و نقدینگی این دارایی‌ها اکنون از سطح پیش از سقوط بازار فراتر رفته است؛ درحالی‌که نقدینگی آلت‌کوین‌ها در مجموع همچنان روندی نزولی دارد.
به گفته دِ ووس، به‌جز تعداد محدودی از آلت‌کوین‌ها، احتمالاً این شکاف تا سال آینده نیز ادامه خواهد یافت؛ زیرا رمزارزهای بزرگ همچنان سهم بیشتری از توجه سرمایه‌گذاران نهادی و حجم معاملات را به خود اختصاص می‌دهند.
منبع: Coindesk
